Περπατωντας στο κέντρο της Πάφου το βλέμμα έπεσε στην επιγραφή: Πλατεία Κένεντυ.
Πλατεία Κένεντυ; Σοβαρά;;;
Στην πόλη του Ευαγόρα, Πλατεία Κένεντυ;
Όχι, δεν έχω κάτι με τον Κένεντυ. Ούτε θεωρώ πως ένας ξένος ηγέτης δεν δικαιούται να τιμηθεί κάπου στον κόσμο. Μόνο που ξαφνικά ένιωσα πως αυτή η πινακίδα μας ξεγύμνωνε.
Όχι, δεν μου άρεσε αυτό που πραγματικά έλεγε.
Η Πάφος δεν είναι μια οποιαδήποτε πόλη. Είναι η πόλη του Ευαγόρα. Είναι μια πόλη που κουβαλά αιώνες ελληνικής μνήμης. Τη σημάδεψαν βασιλιάδες, Άγιοι, δεσποτάδες, αυτοκρατορίες, θεοί, δαίμονες… μα προ πάντων αιώνες πολιτισμού.
Κι όμως, στην κεντρική της πλατεία δεν βρήκαμε να βάλουμε έναν δικό μας.
Βάλαμε έναν ξένο.
Γιατί;
Γιατί αυτό κάνουμε. Γιατί αυτοί είμαστε. Γιατί έτσι καταντήσαμε.
Χρόνια τώρα περιμένουμε τους άλλους. Χρόνια τώρα αρνούμαστε να αντικρίσουμε τον καθρέφτη μας. Περιμένουμε από τους Άγγλους να μας ανταμείψουν. Ελπίζουμε στους Αμερικάνους να νιώσουν τον πόνο μας. Είμαστε βέβαιοι ότι οι Ευρωπαίοι θα μας δικαιώσουν. Περιμέναμε τον ΟΗΕ να μας στείλει πίσω στα σπίτια μας.
Πάντα κάποιος άλλος. Ποτέ εμείς.
Όχι, κανένας λαός δεν σώθηκε περιμένοντας.
Η ιστορία είναι γεμάτη από χαμένους λαούς που περίμεναν κάποιον ισχυρό να τους λυτρώσει. Κανένας δεν δικαιώθηκε.
Δικαιώθηκαν μόνο όσοι βρήκαν τη δύναμη να σταθούν στα δικά τους πόδια, να πιστέψουν στις δικές τους αξίες και να αναλάβουν οι ίδιοι την ευθύνη της μοίρας τους.
Αυτό είναι που με ενόχλησε βλέποντας την πινακίδα της Πλατείας Κένεντυ. Όχι το όνομα του Αμερικανού Προέδρου. Η νοοτροπία που κρύβεται πίσω από αυτό. Η μόνιμη ανάγκη μας να κοιτάζουμε προς τα έξω. Σαν να μην έχουμε δικούς μας ανθρώπους να θαυμάσουμε. Σαν να μην έχουμε δική μας σοφία να ακολουθήσουμε. Σαν να μην έχει αυτός ο τόπος παραδείγματα που άντεξαν χιλιάδες χρόνια και συνεχίζουν να στέκουν όρθια μπροστά μας.
Ο Αριστοτέλης δεν δίδαξε μόνο τους Έλληνες. Δίδαξε ολόκληρο τον κόσμο τι σημαίνει αρετή, μέτρο και υπευθυνότητα. Ο Θουκυδίδης δεν έγραψε μόνο την ιστορία ενός πολέμου. Έγραψε το εγχειρίδιο με το οποίο ακόμη και σήμερα ερμηνεύονται οι σχέσεις των κρατών και η συμπεριφορά των μεγάλων δυνάμεων.
Ο Λεωνίδας, ο Διάκος, ο Αυξεντίου και ο Παλληκαρίδης δεν έγιναν σύμβολα επειδή νίκησαν. Έγιναν σύμβολα επειδή έπεσαν. Επειδή αρνήθηκαν να υποταχθούν. Επειδή στο τέλος μας έσωσαν.
Κι όμως, εμείς συνεχίζουμε να συμπεριφερόμαστε σαν να μην υπήρξαν, σαν να μην μας δίδαξαν, σαν να μην μάθαμε. Ψάχνουμε διαρκώς κάποιον ξένο να μας υποδείξει τον δρόμο, κάποιον ισχυρό να μας προστατεύσει, κάποιον τρίτο να μας λύσει τα προβλήματα.
Ίσως γι’ αυτό η πινακίδα της πλατείας να με τάραξε περισσότερο απ’ όσο θα έπρεπε. Γιατί δεν είδα απλώς ένα όνομα. Είδα μια ολόκληρη νοοτροπία χαραγμένη πάνω σε μια πινακίδα.
Είδα το μέλλον μας. Είδα τα σπίτια μας να απομακρύνονται. Είδα τον τόπο μας να σβήνει.
Και αναρωτήθηκα αν τελικά η Πλατεία Κένεντυ βρίσκεται στην καρδιά της Πάφου για τον ίδιο λόγο που η ήττα φωλιάζει στις καρδιές και κυριαρχεί στα μυαλά μας.
Αν θέλουμε πραγματικά να νικήσουμε την ήττα που φωλιάζει στα μυαλά μας, ας αρχίσουμε από το αυτονόητο:
η κεντρική πλατεία της πόλης του Ευαγόρα πρέπει να λέγεται
Πλατεία Ευαγόρας Παλληκαρίδης.
