Υπάρχουν μάχες που κερδίζονται, μάχες που χάνονται, μάχες που έπρεπε να έχουν κερδηθεί. Υπάρχουν και αυτές, οι ξεχωριστές, που χάθηκαν ενώ κερδήθηκαν.
Η Μάχη του Κιόνελι είναι ίσως η πιο καθοριστική μάχη της τουρκικής εισβολής του 1974, η μάχη που αν είχε δοθεί έγκαιρα και με το εύρος που είχε σχεδιαστεί, ίσως σήμερα η Κύπρος να ήταν ολόκληρη ελεύθερη.
Σύμφωνα με το κοινό σχέδιο Άμυνας Κύπρου–Ελλάδας, η εξουδετέρωση του τουρκικού θυλάκου Κιόνελι θα έπρεπε να είχε ξεκινήσει την ίδια ώρα με την τουρκική απόβαση, πριν εδραιωθεί το προγεφύρωμα. Η ΕΛΔΥΚ κινήθηκε με πίστη και θάρρος. Οι αξιωματικοί και οι οπλίτες επιτέθηκαν πρώτοι, μπήκαν στο χωριό, προχώρησαν μέσα από πολυβολεία και ναρκοπέδια, χωρίς να ρωτήσουν το γιατί, χωρίς να σταθούν στο αν τους εγκατέλειψαν ή όχι. Δεν ήρθαν ενισχύσεις. Η Εθνική Φρουρά δεν εκτέλεσε το σκέλος του σχεδίου της. Τα τεθωρακισμένα δεν προχώρησαν. Το πυροβολικό δεν έριξε. Οι εντολές από Ελλάδα δεν έφτασαν ποτέ.
Κι όμως… Οι Έλληνες αξιωματικοί δεν σταμάτησαν να δίνουν διαταγές μάχης. Οι απλοί στρατιώτες δεν εγκατέλειψαν θέσεις. Δεν είπαν: «Εμείς γιατί;» Δεν είπαν: «Αφού οι Κύπριοι δεν ήρθαν, τι κάνουμε εδώ;» Είπαν μόνο: «Αυτή η γη είναι Ελληνική. Εμείς θα την κρατήσουμε.»
Μόνοι, χωρίς συντονισμό, χωρίς εφεδρείες, πολέμησαν τρεις συνεχόμενες μέρες. Εκτέθηκαν στην τουρκική αεροπορία. Δέχθηκαν ναπάλμ. Υποχώρησαν μόνο όταν δεν υπήρχε άλλος τρόπος – όχι από φόβο, αλλά από καθήκον.
Αυτή δεν είναι απλώς μια ιστορία ηρωισμού. Είναι μια χαμένη ευκαιρία, είναι μια ανεκπλήρωτη υπόσχεση, είναι η στιγμή που ο ηρωισμός νίκησε, αλλά δεν έφτασε.
Το Κιόνελι δεν είναι απλώς μια μάχη. Είναι ο καθρέφτης μιας ολόκληρης τραγωδίας. Και οι μαχητές του, είναι η ζωντανή διάψευση κάθε μύθου περί αδιαφορίας ή ανικανότητας.
20 Ιουλίου – Η Πρώτη Αντεπίθεση
Η ΕΛΔΥΚ, χωρίς πλήρη εικόνα της κατάστασης, χωρίς σαφή εντολή από την Αθήνα ή το ΓΕΕΦ, κινήθηκε όπως όριζε το σχέδιο επιχειρήσεων: εξουδετέρωση του θύλακα που απειλούσε την καρδιά της Λευκωσίας.
«Το σχέδιο προέβλεπε εκκαθάριση των θυλάκων. Επιτεθήκαμε με πεζικό και όλμους. Φτάσαμε μέχρι μέσα. Ζητήσαμε ενισχύσεις – δεν ήρθαν ποτέ.»
– Αντισυνταγματάρχης Π. Παπαποστόλου
Οι άνδρες του Μηχανοκίνητου και του Πεζικού προωθήθηκαν μέσα από την κοίτη του ποταμού. Τα άρματα καθυστέρησαν. Το πεζικό πέρασε πρώτο. Το Κιόνελι δεν ήταν χωριό – ήταν οχυρό.
«Μπήκαμε από τον ποταμό. Δεν βλέπαμε τίποτα. Οι Τούρκοι είχαν πολυβόλα στις ταράτσες. Ο Γιάννης από τα Τρίκαλα φώναξε “Πάνω τους ρε!” – και δεν τον ξαναείδαμε.»
– Μιχάλης Λοϊζίδης, ΕΛΔΥΚ
Η πρώτη φάση είχε μερική επιτυχία. Αλλά χωρίς υποστήριξη, η γραμμή δεν μπορούσε να κρατηθεί.
20 Ιουλίου – Νύχτα Επιβίωσης
Μετά το σούρουπο, δόθηκε εντολή για νέα επίθεση. Οι ολμιστές κάλυψαν τις κινήσεις του πεζικού στο σκοτάδι.
«Το βράδυ κάναμε επίθεση. Καλύπταμε τους πεζούς με τους όλμους. Ρίχναμε στο περίπου. Τα παιδιά μπροστά πολεμούσαν χωρίς φωνή.»
– Σήφης Καπασάκης, ολμιστής ΕΛΔΥΚ
Οι Τούρκοι απάντησαν με βολές όλμων και εμπρηστικά. Η γη έβραζε.
21 Ιουλίου – Η Εγκατάλειψη της Νίκης
Η ΕΛΔΥΚ είχε διεισδύσει βαθιά στον θύλακα. Αλλά το αναμενόμενο σχέδιο συντονισμένης επίθεσης με την Εθνική Φρουρά δεν ενεργοποιήθηκε ποτέ.
«Ξεκινήσαμε χωρίς να ξέρουμε τίποτα. Δεν ήρθε κανείς. Ούτε Εθνοφρουρά, ούτε βοήθεια. Πολεμήσαμε γιατί αυτό μάθαμε να κάνουμε. Εμείς δεν προδώσαμε τίποτα.»
– Δημήτρης Νεστορόπουλος, ΕΛΔΥΚ
22 Ιουλίου – Φωτιά και Υποχώρηση
Το πρωί ξεκίνησε τουρκική αντεπίθεση. Αεροπορία, όλμοι, ναπάλμ.
«Η εκεχειρία είχε υπογραφεί. Οι Τούρκοι όμως συνέχισαν. Ρίχνανε χωρίς σταματημό. Τα πόδια μας έβραζαν απ’ τα ναπάλμ. Κρατήσαμε τις θέσεις μέχρι που τελείωσε το απόθεμα.»
– Σήφης Καπασάκης
Η υποχώρηση διατάχθηκε με στρατιωτική αξιοπρέπεια. Όχι από φόβο. Από ευθύνη.
Όποιος μπορεί, τραβιέται. Εγώ μένω εδώ
Η Μάχη του Κιόνελι δεν χάθηκε στο πεδίο.
Χάθηκε στο κέντρο επιχειρήσεων.
Χάθηκε στη σιωπή της Αθήνας. Στην ακινησία της Λευκωσίας. Στη δειλία της πολιτικής.
Αλλά εκείνοι που την έδωσαν, δεν ρώτησαν ποτέ το γιατί.
Δεν είπαν «πού είναι οι Κύπριοι;»
Δεν είπαν «εμάς δεν μας αφορά».
Το Άκουσαν στις Θερμοπύλες το επανέλαβαν στο Κιόνελι:
«Όποιος μπορεί, τραβιέται. Εγώ μένω εδώ »
Εδώ το Χρονικό – Η Μάχη του Κιόνελι
https://www.haniotika-nea.gr/oi-epitheseis-tis-eldyk-kata-toy-kioneli/
