Το τέλος Της Ανθρωπιάς δεν μπορεί να έρθει με όπλα – θα έρθει μόνο όταν σιωπήσουμε μπροστά στο αίμα των αθώων.
Μια Τραγωδία σε Εξέλιξη
Με πεδίο μια γη πληγωμένη από φανατισμό και ιστορική απελπισία, η βία μεταξύ Χαμάς/Ιραν και Ισραήλ έχει ξεπεράσει προ πολλού τα όρια του «πολιτικού» ή «στρατιωτικού». Όταν τα λάφυρα είναι κομμένα παιδικά μέλη, μανάδες που σκάβουν με τα χέρια τους για να βρουν τα μωρά τους στα χαλάσματα, όταν η εκδίκηση χτυπά σχολεία και νοσοκομεία, τότε η Ηθική έχει ήδη πεθάνει – και μαζί της πεθαίνει και ο Άνθρωπος.
Η Χαμάς/Ιραν: Βία ως πολιτική επιλογή
Η επίθεση της Χαμάς στις 7 Οκτωβρίου 2023, με την ωμή σφαγή και απαγωγή αμάχων, συμπεριλαμβανομένων γυναικών, παιδιών και ηλικιωμένων, αποτελεί έγκλημα κατά της ανθρωπότητας. Δεν υπάρχει καμιά ιδεολογία, κανένα ιστορικό τραύμα, κανένα θρησκευτικό αφήγημα που να νομιμοποιεί την εν ψυχρώ σφαγή αθώων.
Κανένας αντιστασιακός αγώνας δεν περνάει μέσα από τις κρεβατοκάμαρες παιδιών και τις βεβηλωμένες κούνιες. Αυτό δεν είναι αντίσταση. Είναι βάρβαρη, αρρωστημένη εξουσιομανία καλυμμένη με ιερολογίες.
Το Ισραήλ: Αντί για απάντηση, επιλέγει τιμωρία
Η απάντηση του Ισραήλ, όμως, δεν ήταν υπεράσπιση, ήταν εκδίκηση τυλιγμένη σε γεωπολιτικό μανδύα. Η Γάζα, μια περίκλειστη σιδηροδέσμια λωρίδα γης , βομβαρδίζεται ακατάπαυστα εδώ και μήνες. Παιδιά θαμμένα κάτω από τσιμέντα, οικογένειες ξεκληρισμένες, παιδιά χωρίς μανάδες, μανάδες δίχως γιους.
Σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία, πάνω από 35.000 Παλαιστίνιοι – οι περισσότεροι γυναίκες και παιδιά – έχουν σκοτωθεί, ενώ εκατοντάδες χιλιάδες έχουν μείνει άστεγοι. Αυτό δεν είναι πολεμική επιχείρηση· είναι συλλογική τιμωρία. Και η συλλογική τιμωρία είναι έγκλημα πολέμου.
Αναλογίες που ουρλιάζουν
Η απώλεια περίπου 1.200 Ισραηλινών ζωών είναι αληθινή τραγωδία και δεν μπορεί να σχετικοποιηθεί – κάθε θάνατος είναι μοναδικός και ιερός. Αλλά η κλίμακα της απάντησης δεν είναι άμυνα, είναι υπερβολή.
Δεν υπάρχει ισοδυναμία ανάμεσα στην απώλεια εκατοντάδων και τη θανάτωση δεκάδων χιλιάδων. Και όταν ο ισχυρός επιλέγει να ισοπεδώσει αντί Δικαιοσύνης, τότε χάνει το δίκιο του, ακόμα κι αν το είχε στην αρχή.
Η Επέκταση στο Ιράν: Από την Τιμωρία στην Ύβριν
Η τελευταία επίθεση του Ισραήλ εναντίον του Ιράν δεν αποτελεί απάντηση σε άμεση επίθεση. Είναι μήνυμα ισχύος, είναι κλιμάκωση. Ότι η λογική απευχόταν έγινε πραγματικότητα: η Ύβρις συνεχίστηκε και εξαπλώθηκε.
Ο πόλεμος μετατρέπεται σε περιφερειακό ηθικό ναρκοπέδιο, όπου η ανθρώπινη ζωή αξίζει λιγότερο από την εθνική εικόνα και την πολιτική σκοπιμότητα. Και πάλι, οι πρώτοι που θα πληρώσουν το τίμημα θα είναι οι αθώοι.
Δύο πλευρές δοσμένες στην Ύβρη, Τυφλωμένες από την Άτη
Η σύγκρουση Ισραήλ-Χαμάς σίγουρα δεν ήταν/είναι συμμετρική. Η Χαμάς είναι μια θεοκρατική, αυταρχική δύναμη με καταγεγραμμένες πρακτικές τρομοκρατίας. Το Ισραήλ είναι ένα κράτος με στρατό, τεχνολογία και διεθνή στήριξη. Η ευθύνη του καθενός δεν μετριέται με το ίδιο μέτρο, γιατί όσο αυξάνεται η ισχύς, τόσο αυξάνεται και η ηθική ευθύνη.
Η σύγκρουση όμως, Ισραήλ-Ιράν (είτε αυτοπροσώπως είτε δια αντιπροσώπου) είναι κάτι άλλο. Και οι δύο έχουν διαβεί το όριο της ύβρεως… επανειλημμένως. Η κλιμάκωση είναι πλέον κλιμάκωση της ύβρεως και αυτό οδηγεί στην τύφλωση, Οδηγεί στο θόλωμα της Άτης και στην απώλεια του μέτρου.
Όταν Απουσιάζει η Μεσότητα, Κυριαρχεί η Ὕβρις…. Η Νέμεσις καραδοκεί
Ο Αριστοτέλης δίδαξε πως η αρετή είναι μεσότητα ανάμεσα σε δύο κακίες: την υπερβολή και την έλλειψη. Κανένα πάθος, καμία πράξη δεν είναι αρετή αν δεν ισορροπεί ανάμεσα σε αυτά τα δύο άκρα, δηλαδή αν δεν καθοδηγείται από τον λόγο και την ηθική κρίση.
Όταν αυτή η ισορροπία χάνεται – γεννιούνται τραγωδίες. Και στην περίπτωση της Χαμάς, του Ιράν και του Ισραήλ, η μεσότητα έχει διαρραγεί πλήρως.
- Η Χαμάς επιλέγει το θράσος αντί του θάρρους, έχει ξεφύγει στη θρησκευτική αλαζονεία.
- Το Ισραήλ εγκαταλείπει την αυτοάμυνα και αγκαλιάζει την ωμή επιθετικότητα, έχει απωλέσει την αυτοσυγκράτηση και την αιδώ.
- Το Ιράν, ακολουθεί την ίδια λογική εκδίκησης, επιλέγει τη σύγκρουση αντί του διαλόγου
- Ένα παιχνίδι χωρίς τέλος κλιμακώνεται.
- Όλοι πλέον υπερβαίνουν τα όρια του λογικού, του δίκαιου, του ανθρώπινου.
Καμία πλευρά δεν πράττει με φρόνηση, με πραότητα, με δικαιοσύνη. Όλες έχουν υποκύψει στα πάθη – και αυτό είναι η αρχή της τραγωδίας, όπως την εννοεί ο Αισχύλος:
Ὕβρις → Ἄτη → Νέμεσις.
Ο Κίνδυνος της Αδράνειας
Η μεγαλύτερη απειλή δεν είναι πλέον τα όπλα – είναι η αδιαφορία.
Όταν ο κόσμος «συνηθίζει» τις εικόνες των νεκρών παιδιών, Όταν οι κυβερνήσεις μιλούν για «στρατηγικά πλήγματα» ενώ θάφτηκαν νηπιαγωγεία, Όταν η παγκόσμια κοινή γνώμη λέει «δεν με αφορά», τότε η Ύβρις έχει νικήσει και μέσα μας.
Το μόνο στρατόπεδο με νόημα: Οι Αθώοι!
Δεν είμαστε με τη Χαμάς.
Δεν είμαστε με το Ισραήλ.
Δεν είμαστε με το Ιράν.
Είμαστε με τα παιδιά που δεν θα μεγαλώσουν ποτέ.
Με τους πατεράδες που σκάβουν με τα χέρια τους. Με τις μανάδες που γεννούν κάτω από τσιμέντα.
Με τα παιδιά που δεν θα προλάβουν να πουν «μαμά», «ima» ή «’umm ».
Όταν χάνεται η Ηθική, δεν υπάρχει πια Δίκαιο, ούτε για τον επιτιθέμενο, ούτε για τον αμυνόμενο. Υπάρχει μόνο αίμα, αίμα αθώων. Η Ευθύνη σε όλους μας.
Η Σιωπή Είναι Συνενοχή
Αν δεν μπορούμε να σταματήσουμε τον πόλεμο, ας μη συνηθίσουμε την εικόνα του νεκρού παιδιού.
Η επιμονή στην Ηθική σήμερα είναι πράξη αντίστασης. Η συμπόνοια δεν είναι αδυναμία – είναι ο τελευταίος δείκτης Ανθρωπιάς.
Ο κόσμος δεν καταστρέφεται μόνο από τις πράξεις των «κακών». Καταστρέφεται από τη σιωπή των πολλών.
Αν υπάρχει ελπίδα, αυτή δεν θα έρθει ούτε από τα όπλα, ούτε από τις δηλώσεις, ούτε από την “νίκη” κανενός. Θα έρθει μόνο από την επιστροφή στη μεσότητα:
- Στην Αιδώ.
- Στη Φρόνηση.
- Στην Πραότητα.
- Και πάνω απ’ όλα, στη δικαιοσύνη μετά λόγου.
Αν Οχι η Νέμεσις καραδοκεί…
