Η 15η Ιουλίου δεν ήταν η αρχή του Εγκλήματος.
Ήταν η Βόμβα, η Έκρηξη. Το φυτίλι όμως είχε ήδη ανάψει.
Δεκατρείς μέρες πριν, στάλθηκε μια επιστολή. 2 Ιουλίου 1974.
Υπογραφή: Πρόεδρος Κυπριακής Δημοκρατίας.
Αποδέκτης: Πρόεδρος της Ελλάδος.
Αίτημα: Οι Έλληνες αξιωματικοί να αποχωρήσουν από την Κύπρο.
Κατηγορία: Ετοιμάζουν ανατροπή.
Η επιστολή δεν αιφνιδίασε κανέναν. Ούτε την Αθήνα. Ούτε την Άγκυρα. Ούτε την Ουάσιγκτον.
Ο Ιωαννίδης ήξερε. Περίμενε. Το ίδιο και οι Τούρκοι. Το ίδιο και οι Αμερικανοί.
Η επιστολή δεν εμπόδισε το σχέδιο. Το ενεργοποίησε. Ήταν μέρος του.
Ο Μακάριος δεν ήταν αφελής. Ο Ιωαννίδης δεν ήταν αυτόνομος. Οι Τούρκοι δεν ήταν μόνοι. Κανείς δεν ήταν κυρίαρχος.
Ο Κίσινγκερ ήξερε. Είχε χαρτογραφήσει τα πάντα. Το πραξικόπημα θα έρθει. Η εισβολή θα ακολουθήσει. Η διχοτόμηση θα παγιωθεί. Όχι τυχαία. Όχι από λάθη. Από σχέδιο.
Ο Ιωαννίδης νόμιζε ότι ελέγχει. Δεν ήλεγχε. Εκτελούσε.
Ο Μακάριος νόμιζε ότι προστατεύεται. Δεν προστατεύτηκε. Χρησιμοποιήθηκε.
Η Τουρκία φοβόταν παγίδα. Είχε οδηγίες: «Αν δείτε ελληνικά φτερά, φεύγετε». Δεν είδε. Προχώρησε.
Η 15η Ιουλίου δεν ήταν έκπληξη. Ήταν αποτέλεσμα.
Προειδοποιημένο. Προγραμματισμένο. Προ εξοφλημένο.
Τρία πιόνια. Ένας σκηνοθέτης. Ένα τετελεσμένο.
Όλοι κάτι ήξεραν. Κάποιοι έδρασαν κάποιοι περίμεναν. Στο τέλος όλοι σιώπησαν.
Η Κύπρος ακόμα πληρώνει!
Ημερολόγιο του Εγκλήματος
2 Ιουλίου – Η επιστολή φεύγει. Ο Μακάριος δείχνει τα δόντια. Ή μήπως ανοίγει την πόρτα;
3 Ιουλίου – Η Αθήνα παγώνει…. φαινομενικά. Η αλήθεια! Το περίμενε. Το σχέδιο ενεργοποιείται.
4 Ιουλίου – Η CIA ενημερώνει: η κατάσταση προχωρά όπως προβλέφθηκε. Όχι εκτροπή. Εξέλιξη.
5 Ιουλίου – Σιωπή. Από παντού. Μόνο η Τουρκία αυξάνει επιφυλακή. Περιμένει.
6 Ιουλίου – Στην ΕΛΔΥΚ, τα σήματα πυκνώνουν. «Ώρα μηδέν πλησιάζει», λένε κάποιοι.
7 Ιουλίου – Ο Ιωαννίδης συσκέπτεται. Δεν αποφασίζει. Νομίζει ότι σκηνοθετεί.
8 Ιουλίου – Ο Μακάριος επιμένει. Η επιστολή τώρα είναι δημόσια. Δεν υπάρχει γυρισμός.
9 Ιουλίου – Στην Άγκυρα, οι χάρτες ανοίγουν. Ο στρατός ενημερώνεται. Η διχοτόμηση σχεδιάζεται.
10 Ιουλίου – Οι Αμερικανοί διαβεβαιώνουν και τις δύο πλευρές. Όλα υπό έλεγχο. Υπό ποιον έλεγχο;
11 Ιουλίου – Φήμες παντού. Ο φόβος δεν κρύβεται. Αλλά κανείς δεν μιλά. Η Αθήνα συσκέπτεται.
12 Ιουλίου – Η ΕΟΚΑ Β, ή ότι απέμεινε, αναμένει. Περιμένει διαταγές. Ή εκτελεί ήδη;
13 Ιουλίου – Τα στρατιωτικά σχέδια κλειδώνουν. Όλα έτοιμα.
14 Ιουλίου – Στην Αθήνα, τελευταία σύσκεψη. Όχι για το αν. Για το πώς.
15 Ιουλίου – Ξημέρωμα. Η ώρα έχει φτάσει. Το φυτίλι εξαντλείται, η Βόμβα εκρήγνυται. Το πραξικόπημα ξεκινά.
Η Σκηνή του Εγκλήματος
07:30 π.μ. – Τεθωρακισμένα στους δρόμους της Λευκωσίας. Στόχος: το Προεδρικό.
07:45 π.μ. – Οι πρώτες βολές. Ο Μακάριος μέσα. Ο κόσμος δεν ξέρει. Η Εθνική Φρουρά μιλά για άσκηση.
08:00 π.μ. – Η Ραδιοφωνία της Κύπρου αλλάζει χέρια. Ο «εχθρός» είναι πλέον εσωτερικός.
08:30 π.μ. – Ο Μακάριος διαφεύγει. Οι Βρετανοί γνωρίζουν. Τον φυγαδεύουν, τον εμφανίζουν στο Λονδίνο.
09:00 π.μ. – Η πρώτη ανακοίνωση. «Ο Μακάριος είναι νεκρός». Ψέμα. Σκόπιμο.
10:00 π.μ. – Ο Σαμψών αναλαμβάνει. Η σημαία της Τραγωδίας υψώνεται. Η κερκόπορτα άνοιξε. Δεν υπάρχει γυρισμός. Η Τίσης είναι εδώ.
Οι ώρες περνούν. Ο κόσμος παγώνει. Οι φίλοι σιωπούν. Οι εχθροί γελούν.
Στην Ουάσιγκτον, όλα κυλούν ήρεμα. Η ενημέρωση λέει: «Η Κύπρος σταθεροποιείται».
Στην Άγκυρα, υπάρχει πια άλλοθι. «Οι Εγγυήσεις καταπατήθηκαν». Το χαρτί ανοίγει.
Η σκηνή έχει στηθεί. Οι προβολείς ανάβουν. Το επόμενο επεισόδιο έχει τίτλο:
Επιχείρηση Αττίλας.
Ο Φόβος της Παγίδας
Η Άγκυρα δεν κοιμόταν. Παρακολουθούσε. Από καιρό. Είχε εφεδρικά σχέδια. Είχε αμφιβολίες.
Οι στρατηγοί ήξεραν τι έρχεται. Το περίμεναν. Αλλά δεν το εμπιστεύονταν.
Ο Ετζεβίτ κρατούσε την τελική διαταγή στα χέρια. Αλλά δεν την υπέγραφε.
Υπήρχε μια εντολή: «Αν δείτε ελληνικά φτερά, αποχωρείτε αμέσως».
Τι σημαίνει αυτό; Ότι οι Τούρκοι περίμεναν πράσινο φως. Αλλά δεν είχαν σιγουριά. Ότι φοβούνταν διπλό παιγνίδι. Ότι πίστευαν πως ίσως παγιδεύονται από τις ΗΠΑ.
Δεν είχαν εμπιστοσύνη. Ούτε στους Αμερικανούς. Ούτε στους Έλληνες. Ούτε καν στον ίδιο τον σχεδιασμό.
Μέχρι την τελευταία στιγμή, κρατούσαν τον στρατό σε απόσταση. Όχι για να μην επιτεθούν. Αλλά για να μπορούν να φύγουν.
Τελικά, δεν είδαν ελληνικά φτερά. Είδαν κενό. Και μπήκαν.
Ήταν έτοιμοι. Από καιρό. Αλλά δεν ήταν σίγουροι. Ούτε για το ΟΚ. Ούτε για το τίμημα.
Το έγκλημα έγινε. Αλλά όλοι είχαν φροντίσει να μπορούν να πουν: «Δεν ήξερα. Δεν το ήθελα. Δεν φταίω».
Μόνο που το χαρτί είχε ήδη παιχτεί.
Και το αίμα δεν ξεπλένετε με τα Ναι μεν αλλά, Εγώ Δεν…
Οι Πέντε Μέρες μέχρι την Απόβαση
16 Ιουλίου. Ο Μακάριος ζει. Όχι μόνο ζει – διαφεύγει. Όχι μόνο διαφεύγει – φυγαδεύεται. Οι Βρετανοί αναλαμβάνουν. Τον βγάζουν από την Κύπρο. Τον κρύβουν. Τον περνούν μέσα από τις βρετανικές Βάσεις. Τον στέλνουν στη Μάλτα. Μετά στο Λονδίνο.
Δεν βοηθούν. Εκτελούν αποστολή.
17 Ιουλίου. Οι Άγγλοι του ανοίγουν γραφείο. Του ετοιμάζουν πλαίσιο. Η ελληνική χούντα δεν αντιδρά. Δεν έχει πού να απαντήσει. Η Αθήνα σιωπά. Η Ουάσιγκτον εγκρίνει. Όλα λειτουργούν ρολόι.
18 Ιουλίου. Ο Μακάριος μεταφέρεται στη Νέα Υόρκη.
19 Ιουλίου. Εκφωνεί ομιλία στον ΟΗΕ. Ο λόγος του δεν είναι έκρηξη. Είναι σήμα. Ζητά επέμβαση των εγγυητριών δυνάμεων. Ποιον φωτογραφίζει; Όχι την Ελλάδα. Όχι την Αγγλία. Την Τουρκία.
Ζητά από την Αγγλία να πράξει το καθήκον της. Η Αγγλία δεν απαντά. Δεν αρνείται. Δεν πράττει.
Στην Άγκυρα, η τελευταία σύσκεψη. Το δίλημμα: επιχειρούμε ή ρισκάρουμε να χάσουμε το τρένο; Η Αθήνα βυθίζεται στη σύγχυση. Ο Ιωαννίδης απομονώνεται. Οι ΗΠΑ σιωπούν. Δεν δίνουν άδεια. Δεν δίνουν και απαγόρευση.
20 Ιουλίου. Η Τουρκία αποβιβάζεται στην Κερύνεια. Η Αγγλία έχει προειδοποιηθεί. Δεν παρεμβαίνει. Ο Μακάριος, στον ΟΗΕ, έχει ήδη καταγγείλει. Οι διαπραγματεύσεις αρχίζουν. Η πράξη έχει ήδη γίνει.
Οι πέντε μέρες δεν ήταν απλώς αναμονή. Ήταν προπαρασκευή. Επικύρωση. Αποδοχή.
Ένας Πρόεδρος σε διαφυγή. Ένας Στρατός σε απομόνωση. Μια Εισβολή σε πλήρη νομιμοποίηση.
Το έγκλημα είχε ήδη γραφτεί. Τώρα απλώς παίζονταν τα πλάνα του σκηνοθέτη.
Η Χούντα και το Τέλος της
20 Ιουλίου, πρωί. Η εισβολή αρχίζει. Οι πρώτες αναφορές φτάνουν στην Αθήνα.
Ο Ιωαννίδης καλεί έκτακτο συμβούλιο. Στρατηγοί. Διπλωμάτες. Σκιές. Η φράση του μένει στην Ιστορία:
«Αφήστε τους να μπουν. Τους σταματάμε μετά.»
Δεν ήταν σχέδιο. Ήταν αυταπάτη.
Οι στρατηγοί παγώνουν. Δεν υπάρχει απάντηση. Δεν υπάρχει αντίδραση. Ούτε πολιτική. Ούτε στρατιωτική. Ούτε ηθική.
22 Ιουλίου, Ο Ιωαννίδης δεν καθαιρείται. Εξουδετερώνεται. Μεταφέρεται στην Πρεσβεία των ΗΠΑ. Εκεί τελειώνει ο ρόλος του. Χωρίς δίκη. Χωρίς καταδίκη. Έτσι απλά…. απενεργοποιείται.
23 Ιουλίου, 2μμ, Η Χούντα καταρρέει χωρίς θόρυβο. Σβήνει λόγω αχρηστίας. Το έργο της ολοκληρώθηκε!
Η Ελλάδα ζητά πρόσωπο. Ζητά έξοδο. Ζητά ελπίδα.
23 Ιουλίου, Μεσάνυχτα, Ο Κωνσταντίνος Καραμανλής επιστρέφει. Με αεροσκάφος της Γαλλίας. Όχι ελληνικό. Η Απόφαση… Όχι Ελληνική.
24 Ιουλίου, ξημερώματα, Η Μεταπολίτευση γεννιέται μέσα σε σιωπή και στάχτη. Όχι ως αποκατάσταση. Ως μετάθεση ευθύνης.
Το έγκλημα έχει τελεστεί. Οι ηθοποιοί αλλάζουν. Η σκηνή μένει ίδια.
Η Αυλαία… Τραγική, Αβάσταχτη
Κανείς δεν είδε. Όλοι κάτι ήξεραν. Κανείς δεν μίλησε. Όλοι συμμετείχαν.
Όλοι λογάριασαν χωρίς τον λαό. Χωρίς την Ιστορία. Χωρίς τις συνέπειες.
Η Κύπρος πλήρωσε τη ματαιοδοξία. Πλήρωσε την άγνοια. Την αυταπάτη. Την εμπιστοσύνη σε ψευδαισθήσεις.
Κανείς δεν πίστεψε την Κασσάνδρα. Όλοι είχαν μια ψευδαίσθηση να υπηρετήσουν. Ο Αττίλας όμως ήξερε. Όλοι οι άλλοι τον διευκόλυναν.
Στρατηγοί χωρίς σχέδιο. Πολιτικοί χωρίς θάρρος. Σύμμαχοι χωρίς τιμή.
Ένα κράτος εγκαταλείφθηκε. Ένα νησί ακρωτηριάστηκε.
Το πιο τρομακτικό; Όχι το έγκλημα σαν έγκλημα. Αλλά ότι κανείς δεν το απέτρεψε.
Γιατί κανείς δεν ήξερε να κυβερνά. Και κανείς δεν τολμούσε να αντισταθεί.
Έτσι χάνεται μια πατρίδα. Όχι από εχθρούς. Από ανίκανους ηγετίσκους. Από λαό με μίσος.
